Theo báo cáo mới công bố tại COP31, WMO cho biết chênh lệch giữa lượng năng lượng Mặt trời hấp thụ vào Trái đất và lượng nhiệt hành tinh thải trở lại không gian đã lên mức cao nhất kể từ khi hoạt động quan trắc bắt đầu. Xu hướng này khiến hành tinh tích ngày càng tích nhiều nhiệt, làm gia tăng nguy cơ xảy ra các hiện tượng thời tiết cực đoan như nắng nóng kéo dài, hạn hán và bão nhiệt đới với cường độ dữ dội hơn.
Theo WMO, nhiệt độ bề mặt trung bình toàn cầu trong 9 tháng đầu năm 2026 cao hơn khoảng 1,47°C so với mức trung bình thời kỳ tiền công nghiệp. Nhiệt độ bề mặt biển liên tiếp lập kỷ lục theo tháng, trong khi mực nước biển dâng lên mức cao nhất kể từ khi có số liệu quan trắc. Trong đó, đại dương hiện hấp thụ khoảng 90% lượng nhiệt dư thừa bị giữ lại bởi khí nhà kính. Năm 2026 cũng được dự báo là năm thứ 10 liên tiếp đại dương ghi nhận mức nhiệt cao kỷ lục.
Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) cảnh báo lượng nhiệt tích tụ trong hệ thống Trái đất đang gia tăng với tốc độ chưa từng thấy. Ảnh: WMO.
Tổng Thư ký Liên hợp quốc António Guterres nhận định: “Chúng ta đã bước vào một kỷ nguyên mới của các hiện tượng khí hậu cực đoan. Một hiện tượng El Niño với cường độ đặc biệt mạnh đang va chạm với hành tinh vốn đã quá nóng lên do biến đổi khí hậu do con người gây ra. Các kỷ lục khí hậu liên tục bị phá vỡ, trong khi thiệt hại về con người ngày càng gia tăng. Những cộng đồng ít chịu trách nhiệm nhất lại là những đối tượng đầu tiên và chịu tác động nặng nề nhất”.
Kể từ khi Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu được ký kết năm 1992, nồng độ carbon dioxide (CO₂) trong khí quyển đã tăng mạnh. Theo WMO, thời điểm đó, nồng độ CO₂ ở mức 356,42 phần triệu (ppm), trong khi đến năm 2025 đã tăng lên 426,8 ppm. Tính từ năm 1750, thời điểm khởi đầu của Cách mạng Công nghiệp, nồng độ khí này đã tăng 53%.
Đáng chú ý, các ước tính về hàm lượng nhiệt trong đại dương cho thấy mức mất cân bằng năng lượng của Trái đất đang gia tăng nhanh chóng. Trong giai đoạn 2001-2025, mức này tăng trung bình 0,3 W/m² mỗi thập kỷ, cao hơn đáng kể so với mức 0,13 W/m² mỗi thập kỷ trong giai đoạn 1960-2025.
Với xu hướng trên, WMO dự báo năm 2026 sẽ nằm trong nhóm 4 năm nóng nhất từng được ghi nhận. Như vậy, giai đoạn 2023-2026 có thể trở thành chuỗi 4 năm nóng nhất trong lịch sử quan trắc khí hậu.
Những biến động đáng lo ngại cũng đang diễn ra tại hai cực. Năm 2026, diện tích băng biển Nam Cực vào thời điểm đạt cực đại hằng năm ở mức thấp thứ ba trong lịch sử, trong khi mức cực đại tại Bắc Cực thấp nhất hoặc thấp thứ hai từng được ghi nhận.
Ở những khu vực băng tuyết khác, các sông băng trên thế giới đã mất hơn 400 tỷ tấn khối lượng. Đây là năm thứ tư liên tiếp cả 19 khu vực có sông băng đều ghi nhận tình trạng tan băng, theo WMO.
Giáo sư danh dự Bill McGuire, chuyên gia về địa vật lý và hiểm họa khí hậu tại Đại học College London (UCL), cho rằng kết quả báo cao không đáng bất ngờ. Theo ông, tất cả các chỉ số được công bố, từ nhiệt độ toàn cầu, mực nước biển đến diện tích băng biển, đều phản ánh tình trạng khí hậu đang ở mức hết sức nghiêm trọng.
Ông đặc biệt lưu ý sự mất cân bằng ngày càng lớn giữa năng lượng Mặt Trời đi vào và lượng nhiệt thoát ra khỏi Trái đất. Khi nồng độ khí nhà kính trong khí quyển tăng lên, lượng nhiệt đi vào hành tinh không thay đổi đáng kể, nhưng lượng nhiệt thoát ra không gian ngày càng giảm. Điều này khiến Trái đất giữ lại ngày càng nhiều nhiệt.
Theo chuyên gia này, mức mất cân bằng năng lượng mới là một trong những chỉ số phản ánh rõ nhất tình trạng nóng lên toàn cầu và tốc độ gia tăng nhiệt độ trong những thập kỷ tới, thay vì chỉ nhìn vào lượng khí thải. Nguyên nhân là các cơ chế phản hồi tự nhiên đang dần phát huy tác động, khiến tốc độ nóng lên nhanh hơn so với 20 năm trước.
Một nghiên cứu mới nhất cho thấy thế giới có thể chính thức vượt ngưỡng tăng nhiệt 1,5°C vào năm 2028 và không thể quay trở lại dưới mức này. Với tốc độ nóng lên hiện ở mức khoảng 0,4°C mỗi thập kỷ, Trái đất có thể vượt ngưỡng 2°C vào cuối những năm 2030.
Từ những diễn biến trên, ông McGuire cho rằng các dự báo từng được công bố rộng rãi về mức tăng nhiệt 2,6-2,8°C vào cuối thế kỷ có thể đã quá lạc quan, thậm chí khó trở thành hiện thực.
Nguồn: Báo Nông nghiệp và Môi trường