Khẩn trương kiểm tra, xác minh, xử lý
Sau loạt bài “Thất thoát khoáng sản tại Tuyên Quang” của Báo Nông nghiệp và Môi trường được đăng tải, UBND tỉnh Tuyên Quang đã ban hành các văn bản chỉ đạo sở, ngành và chính quyền địa phương kiểm tra, xác minh, xử lý những nội dung được phản ánh.
Các mỏ đá làm vật liệu xây dựng thông thường tại xã Hùng An, tỉnh Tuyên Quang. Ảnh: Quán Dũng.
Các địa phương phải làm rõ việc chấp hành quy định trong khai thác, chế biến khoáng sản; quản lý, sử dụng đất; bảo vệ môi trường; bảo đảm an toàn và trách nhiệm quản lý nhà nước trên địa bàn. Vi phạm thuộc thẩm quyền phải được xử lý kịp thời. Kết quả thực hiện phải báo cáo UBND tỉnh trước ngày 25/9/2026.
Sở Công Thương được giao đối chiếu hoạt động khai thác, chế biến với thiết kế mỏ, công nghệ, hệ thống nghiền tuyển, trình tự khai thác và yêu cầu an toàn; đồng thời rà soát việc chấp hành Giấy phép khai thác khoáng sản số 1994/GP-BTNMT cùng các hồ sơ liên quan.
UBND xã Lũng Phìn có trách nhiệm cung cấp hồ sơ, biên bản các đợt kiểm tra, xử lý trước đây; thông tin về đất đai, ranh giới mỏ, bãi thải, khu vực có nguy cơ ảnh hưởng đến dân cư, đất sản xuất và công trình hạ tầng. Chính quyền xã đồng thời phải tăng cường giám sát địa bàn, kịp thời ngăn chặn hoặc báo cáo cấp có thẩm quyền xử lý hành vi vi phạm.
Kết quả kiểm tra phải trả lời rõ từng nội dung Báo Nông nghiệp và Môi trường phản ánh. Nếu phát hiện vi phạm, cơ quan kiểm tra phải xác định hành vi, nguyên nhân, trách nhiệm và xử lý theo thẩm quyền hoặc tham mưu cấp có thẩm quyền xử lý.
Trường hợp phát hiện nguy cơ ô nhiễm, sạt lở, tràn bùn hoặc mất an toàn có khả năng ảnh hưởng trực tiếp đến khu dân cư, đất sản xuất và công trình phía hạ lưu, các biện pháp phòng ngừa, khắc phục phải được yêu cầu thực hiện ngay.
Sở NNMT có trách nhiệm tổng hợp, báo cáo UBND tỉnh trước ngày 30/9/2026; đồng thời đề xuất giải pháp tăng cường quản lý, kiểm tra và giám sát hoạt động khai thác khoáng sản tại khu vực này.
UBND xã Đồng Văn kiểm tra việc chấp hành các quy định pháp luật về khoáng sản, đất đai, môi trường đối với Hợp tác xã TTCN xây dựng và DVTH 1911 theo phản ánh của Báo Nông nghiệp và Môi trường. Ảnh: UBND xã Đồng Văn.
Đối với mỏ thiếc - vonfram của Công ty TNHH Giang Sơn tại khu vực Tả Phìn - Tả Cô Ván, xã Lũng Phìn, Chủ tịch UBND tỉnh giao Sở NNMT chủ trì, phối hợp với Sở Công Thương, UBND xã Lũng Phìn và các đơn vị liên quan kiểm tra thực tế.
Đoàn công tác phải đối chiếu hiện trạng với giấy phép, thiết kế mỏ, phương án khai thác, hồ sơ môi trường và phương án cải tạo, phục hồi đã được phê duyệt.
Việc kiểm tra tập trung vào các công trình thu gom, xử lý nước thải, bùn thải, chất thải rắn và quặng đuôi. Tại từng bãi thải, phải xác định vị trí, ranh giới, diện tích, cao trình, quy mô, khối lượng và phương thức đổ thải; kiểm tra mái thải, kè chân, hệ thống thu gom, thoát nước mặt cùng các công trình chống xói lở, sạt trượt trong mùa mưa.
Các hồ chứa, ao lắng và hệ thống thu gom, tuần hoàn nước phục vụ tuyển quặng cũng được kiểm tra về khả năng vận hành an toàn, phòng ngừa sự cố, tràn bùn hoặc nước thải ra khu vực xung quanh.
Đối với những khu vực đã kết thúc khai thác, cơ quan chức năng phải xác định diện tích đã được san gạt, gia cố, phủ đất, trồng cây hoặc phục hồi mục đích sử dụng; diện tích chưa thực hiện và nguyên nhân. Việc cải tạo, phục hồi môi trường phải được đối chiếu cụ thể với phương án đã phê duyệt.
Đoàn kiểm tra cũng rà soát mốc giới, biển báo, hàng rào, đường ra vào và việc bảo vệ ranh giới mỏ; làm rõ thông tin người dân tự ý vào khu vực khai thác để đào, thu gom, vận chuyển đất đá có chứa khoáng sản. Nếu có vi phạm, trách nhiệm của tổ chức, cá nhân liên quan phải được xác định.
Ông Nguyễn Thế Phương, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Tuyên Quang cảm ơn Báo Nông nghiệp và Môi trường đã cung cấp thông tin về hoạt động khoáng sản trên địa bàn. Theo ông, phản ánh từ báo chí là một nguồn thông tin để cơ quan quản lý tiếp tục rà soát, kiểm tra lại hồ sơ, đối chiếu với thực tế và nhận diện những phần việc còn chưa được thực hiện đến nơi đến chốn.
“Ngay sau khi có thông tin phản ánh, UBND tỉnh đã chỉ đạo Sở NNMT, các ngành chức năng và UBND các xã xác minh, xử lý nghiêm nếu phát hiện vi phạm. Tinh thần của tỉnh là đơn vị nào sai thì đơn vị đó phải bị xử lý”, ông Phương khẳng định.
Lãnh đạo Sở NNMT cũng thẳng thắn nhìn nhận, công tác quản lý vẫn còn những hạn chế. Đặc biệt sau khi tỉnh Tuyên Quang và Hà Giang hợp nhất, địa bàn quản lý rộng hơn, trong khi lực lượng chuyên môn từ cấp tỉnh đến cơ sở đều mỏng.
Ở cấp cơ sở, một phòng chuyên môn phải cùng lúc đảm nhiệm nhiều lĩnh vực; số cán bộ am hiểu sâu về địa chất, khoáng sản, môi trường không nhiều. Trong khi đó, những hồ sơ cũ, những thủ tục kéo dài qua nhiều năm vẫn phải tiếp tục giải quyết.
Pháp luật về địa chất, khoáng sản và đất đai lại đang trong thời kỳ chuyển tiếp. Những cách hiểu khác nhau trước đây để lại không ít hồ sơ phải xem xét lại. Dù Nghị quyết số 66.4/2025/NQ-CP của Chính phủ đã mở ra "chìa khóa" cơ chế để tháo gỡ vướng mắc, nhưng mỗi giấy phép, mỗi dự án đều phải đưa lên bàn cân rà soát cẩn trọng theo đúng điều kiện thực tế riêng biệt.
Về đất đai, theo quy định trước đây, nhiều dự án khai thác kháng sản làm vật liệu xây dựng thông thường phải tự thỏa thuận nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất. Có trường hợp doanh nghiệp đã thỏa thuận được phần lớn diện tích nhưng chỉ còn một phần diện tích đất chưa đạt đồng thuận, khiến thủ tục kéo dài.
Hoạt động nổ mìn tại mỏ đá vôi thôn Tân Tiến, xã Hùng An, tỉnh Tuyên Quang. Ảnh: Tú Thành.
Luật Đất đai hiện hành đã có những điều chỉnh linh hoạt hơn, và tỉnh Tuyên Quang cũng đã đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền, hướng dẫn chính quyền xã thực hiện thủ tục phù hợp với quy hoạch và chỉ tiêu sử dụng đất.
Theo lãnh đạo Sở NNMT, có những tồn tại bắt nguồn từ nhiều năm trước, nhưng khi bất cập đã được nhận diện, việc của cơ quan quản lý hiện nay là kiểm tra, sửa cho đúng và đưa hoạt động khoáng sản trở lại khuôn khổ pháp luật.
Đảm bảo hoạt động khoáng sản nằm trong hành lang pháp lý rõ ràngNgoài việc xử lý những thông tin Báo phản ánh, tỉnh Tuyên Quang tiếp tục rà soát 125 giấy phép được phân loại tại Thông báo số 69/TB-UBND ngày 5/11/2025.
Trong số này, 102 giấy phép thuộc diện rà soát về mục đích sử dụng khoáng sản. Đến nay, 4 giấy phép đã hết hạn; 42 giấy phép đã được điều chỉnh mục đích sử dụng để phục vụ các công trình, dự án và nhiệm vụ theo quy định. Một số hồ sơ đã được tiếp nhận, đang hoàn thiện để trình UBND tỉnh; những trường hợp còn lại tiếp tục được xem xét theo hiệu lực giấy phép, tình trạng hồ sơ và điều kiện cụ thể của từng mỏ.
Nhóm 7 giấy phép đã được tỉnh rà soát, xin ý kiến Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Qua đối chiếu, các giấy phép này được xác định không thuộc trường hợp phải điều chỉnh mục đích sử dụng khoáng sản như nhóm 102 giấy phép.
Nhóm còn lại gồm 16 giấy phép thăm dò, chưa được cấp phép khai thác. Sở NNMT đang tổng hợp, trình UBND tỉnh xem xét lại tiêu chí khoanh định khu vực không đấu giá quyền khai thác khoáng sản đối với những trường hợp đáp ứng quy định, làm căn cứ giải quyết thủ tục sau này.
Mỏ đá vôi tại xã Đồng Văn và xã Yên Minh, tỉnh Tuyên Quang. Ảnh: Quán Dũng.
Ông Nguyễn Thế Phương, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Tuyên Quang cho biết, Thông báo số 69 là khung để tỉnh phân loại và rà soát, không đồng nghĩa cả 102 giấy phép đều mặc nhiên phải điều chỉnh. Mỗi hồ sơ, giấy phép phải được xem xét theo điều kiện pháp lý cụ thể. Tuy nhiên, quan điểm của tỉnh là trường hợp nào thuộc diện phải điều chỉnh thì phải thực hiện đầy đủ, bảo đảm hoạt động khai thác nằm trong một hành lang pháp lý rõ ràng.
Trong thời gian rà soát, Sở NNMT đã ban hành nhiều văn bản đôn đốc, hướng dẫn doanh nghiệp. Với những đơn vị đủ điều kiện khai thác nhưng chưa hoàn tất việc điều chỉnh theo cơ chế đặc thù, sản phẩm chỉ được cung cấp cho các công trình Nhà nước trong phạm vi được phép, không được tự ý đưa ra thị trường bên ngoài.
Theo ông Nguyễn Thế Phương, trước mắt Sở NNMT cùng các ngành và chính quyền địa phương sẽ tập trung kiểm tra, xử lý những điểm mỏ, nội dung Báo Nông nghiệp và Môi trường đã phản ánh. Các xã có trách nhiệm xác minh ban đầu; sau đó cơ quan chuyên môn sẽ đối chiếu hồ sơ, kiểm tra thực địa và xử lý từng trường hợp.
Sau nhóm mỏ này, việc kiểm tra sẽ tiếp tục được mở rộng sang các khu vực khác. Khối lượng công việc lớn và địa bàn rộng nên quá trình rà soát phải triển khai theo từng bước, nhưng tinh thần chung là không để việc xử lý bị kéo dài.
Nguồn: Báo Nông nghiệp và Môi trường
