Nhiều đổi mới về giá đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang phối hợp với Bộ Công an tổ chức lấy ý kiến nhân dân đối với dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) thông qua ứng dụng VNeID. Nội dung về công chứng, giá đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư có nhiều điểm mới. 

Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) được lấy ý kiến trên ứng dụng VNeID. Ảnh: Trường Giang.

Đề xuất 2 phương án công chứng, chứng thực

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất 2 phương án. Phương án 1: “Hợp đồng chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất, quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất phải được công chứng hoặc chứng thực đối với thửa đất chưa có đầy đủ thông tin trong cơ sở dữ liệu đất đai, trừ trường hợp quy định tại điểm b khoản này”.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, quy định này nhằm thể chế tinh thần Nghị quyết số 21- NQ/TW “giảm đầu mối, giảm trung gian, giảm thủ tục, gắn với cải cách hành chính và mức độ hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai”. Theo đó, sẽ tiết kiệm chi phí thực hiện thủ tục đất đai trong bối cảnh Nhà nước đã và đang đầu tư kinh phí xây dựng cơ sở dữ liệu về đất đai, dân cư, bất động sản, ngân hàng...

Đồng thời, cải cách thủ tục hành chính về đất đai thực hiện các quyền của người sử dụng đất. Đảm tính khả thi, vừa tạo thuận lợi, giảm chi phí cho người dân, đặc biệt là cá nhân thực hiện chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất, quyền sử dụng đất đã có đầy đủ thông tin về thửa đất và người sử dụng đất.

Phương án 2: “Hợp đồng chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất, quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất phải được công chứng hoặc chứng thực, trừ trường hợp quy định tại điểm b khoản này;”.

Phương án này giữ nguyên quy định tại điểm a khoản 3 Điều 27 Luật Đất đai 2024 và là biện pháp Nhà nước bảo đảm quyền của người yếu thế. Giữ ổn định như quy định của pháp luật hiện hành.

Nhiều đổi mới về giá đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

Về về hoàn thiện cơ chế tài chính về đất đai, giá đất, Bộ lấy ý kiến các điều 74, 76, 77, 78. 

Điều 74 về căn cứ và thời điểm tính tiền, dự thảo xác định dựa trên diện tích, thời hạn, mục đích, giá đất (bảng giá, hệ số, giá trúng đấu giá), chính sách miễn giảm, chi phí hạ tầng và tỷ lệ thu; bổ sung thời điểm định giá khi gia hạn sử dụng đất hoặc cổ phần hóa doanh nghiệp, cùng quy định khấu trừ tiền thuê đất hằng năm sau khi chuyển mục đích.

Dự thảo Luật Đất đai sửa đổi đề xuất nhiều chính sách mới về giá đất, bồi thường, tái định cư, công chứng hợp đồng. Ảnh: Kim Sơ.

Điều 76 quy định về miễn, giảm tiền sử dụng/thuê đất, dự thảo sửa đổi theo hướng giao Chính phủ quy định cụ thể; miễn toàn bộ cho cả thời hạn hoặc giảm hằng năm thì không cần làm thủ tục xác định giá đất và đề nghị miễn giảm; trường hợp giảm tiền sử dụng đất hoặc miễn một số năm thì vẫn phải thực hiện thủ tục xác định giá và đề nghị.

Điều 77 về nguyên tắc, căn cứ định giá đất, kế thừa Luật Đất đai 2024, dự thảo bổ sung căn cứ dựa trên dữ liệu đất đai, dữ liệu chuyên ngành liên quan, phù hợp mục tiêu phát triển từng thời kỳ.

Điều 78 về bảng giá đất, hệ số điều chỉnh, dự thảo định hướng sẽ áp dụng cho tính thu ngân sách, giá khởi điểm đấu giá, bồi thường thu hồi đất, xác định giá trị khi cổ phần hóa/thoái vốn nhà nước và làm căn cứ tính thuế, phí, lệ phí; bảng giá được sửa đổi, bổ sung khi thay đổi địa giới, tên đường, khu vực hoặc theo yêu cầu quản lý nhà nước.

Dự kiến thu hồi đất canh tác, lâm nghiệp không sử dụng liên tục 18-24 tháng,

Về nội dung hoàn thiện quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh; phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng.

Điều 35- 36 về trường hợp thu hồi đất, dự thảo Luật kế thừa Luật Đất đai 2024; bổ sung thu hồi làm bãi tạm giữ phương tiện, trung tâm sát hạch giấy phép lái xe, nhà khách (quốc phòng, an ninh) và các cơ sở khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, phát triển hạ tầng vùng phụ cận, tạo quỹ đất thanh toán hợp đồng BT, thực hiện Điều ước quốc tế (phát triển kinh tế - xã hội).

Điều 37 - 38 quy định về căn cứ thu hồi và vi phạm đất đai. Dự thảo bổ sung căn cứ từ dự án đầu tư công khẩn cấp/đặc biệt và hợp đồng BT; bổ sung thu hồi đất canh tác/lâm nghiệp không sử dụng liên tục 18–24 tháng, hoặc dự án chậm tiến độ quá 60 tháng (thu tiền lũy tiến trước khi thu hồi).

Điều 39 - 41 (các trường hợp khác và trưng dụng): Giữ nguyên các trường hợp chấm dứt sử dụng/trả lại đất; tinh gọn thủ tục Điều 40; áp dụng pháp luật trưng mua, trưng dụng tài sản cho việc trưng dụng đất.

Điều 43 - 44 về nguyên tắc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, dự thảo để xuất bổ sung quy định hỗ trợ ổn định sinh kế, điều tra thu nhập trước khi phê duyệt phương án, quyền hoán đổi phần đất còn lại, cơ chế khấu trừ kinh phí ứng trước vào dự án khác, xử lý tồn đọng giao đất thời Luật 2003, không phải sắp xếp lại tài sản công, và bù tiền chênh lệch đối với dự án thỏa thuận nhận quyền có giá thấp hơn giá trung bình.

Điều 45 - 47 quy định về bồi thường về đất và tài sản, dự thảo quy định tổng quát các trường hợp được và không được bồi thường về đất, cùng các quy định về bồi thường thiệt hại tài sản, chi phí đầu tư vào đất và hành lang an toàn công trình.

Điều 49- 50 về tái định cư, dự thảo quy định UBND cấp tỉnh/xã tổ chức lập và thực hiện dự án, khu tái định cư; bổ sung chính sách hỗ trợ tiền bù đủ cho một suất tái định cư tối thiểu nếu tiền bồi thường đất ở không đủ.

8 nội dung lấy ý kiến dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) gồm: Đổi mới và nâng cao chất lượng quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; Hoàn thiện các quy định về giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất; Hoàn thiện quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh; phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng; Hoàn thiện cơ chế tài chính về đất đai, giá đất; Hoàn thiện quy định về quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất, chế độ sử dụng đất; Đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số và nâng cao năng lực quản lý nhà nước về đất đai; phân cấp, phân quyền; Đổi mới, tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm; giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo liên quan đến đất đai; siết chặt kỷ luật, kỷ cương, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; Quy định về công chứng, chứng thực hợp đồng, văn bản thực hiện các quyền của người sử dụng đất.