Quyết sách 'truyền hơi ấm' ngày thiên tai
Những năm gần đây, thiên tai ở Tuyên Quang không chỉ xuất hiện với tần suất nhiều hơn mà còn diễn biến ngày càng cực đoan, khó dự báo. Mưa lớn cục bộ, lũ quét, sạt lở đất, lũ ống liên tiếp xảy ra, đặc biệt tại các xã vùng núi, nơi địa hình chia cắt, dân cư sinh sống ven taluy, sườn đồi hoặc dọc các khe suối.
Chỉ tính trong 7 tháng đầu năm 2026, toàn tỉnh đã ghi nhận nhiều đợt thiên tai gây hậu quả nặng nề. Thiên tai làm 5 người tử vong, 10 người bị thương, 3.613 ngôi nhà bị ảnh hưởng, trong đó có 252 hộ nằm trong khu vực có nguy cơ sạt lở, buộc phải di dời khẩn cấp để bảo đảm an toàn tính mạng.
Trận lụt năm 2025 khiến tỉnh Tuyên Quang thiệt hại nặng nề. Ảnh: Đào Thanh.
Đằng sau những con số thống kê là hàng nghìn câu chuyện về những gia đình phải rời bỏ ngôi nhà đã gắn bó nhiều năm chỉ trong vài giờ đồng hồ. Có những hộ chỉ kịp mang theo vài bộ quần áo, giấy tờ quan trọng rồi vội vã sơ tán trong đêm. Có những người già, trẻ nhỏ phải ở nhờ nhà người thân hoặc các điểm tránh trú tập trung nhiều ngày liền. Cuộc sống vốn đã khó khăn của người dân miền núi càng thêm chật vật khi mọi sinh hoạt bị đảo lộn.
Trong hoàn cảnh ấy, điều người dân cần không chỉ là một nơi trú ẩn an toàn mà còn là sự bảo đảm rằng họ sẽ không phải tự mình gánh vác toàn bộ những khó khăn phát sinh trong thời gian sơ tán.
Đó cũng là lý do Quyết định số 110/2026/QĐ-UBND được Chủ tịch UBND tỉnh Tuyên Quang Phan Huy Ngọc ký ban hành ngày 10/8/2026, ngay giữa thời điểm thiên tai diễn biến phức tạp. Chính sách đã kịp thời lấp khoảng trống về an sinh đối với những hộ dân buộc phải rời khỏi nơi ở để bảo toàn tính mạng.
Theo Quyết định 110, người dân trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang khi phải di dời khẩn cấp khỏi vùng thiên tai được hỗ trợ 250.000 đồng/người/ngày, thời gian hỗ trợ theo quyết định của cấp có thẩm quyền nhưng không quá 15 ngày cho mỗi đợt sơ tán. Kinh phí thực hiện được bảo đảm từ ngân sách cấp tỉnh và hỗ trợ trực tiếp bằng tiền.
Thiên tai gây thiệt hại tại xã Lâm Bình tháng 6/2026. Ảnh: Tiến Thành.
Nếu nhìn đơn thuần dưới góc độ tài chính, khoản hỗ trợ ấy không phải quá lớn. Nhưng trong những ngày người dân phải sống tạm bợ, không thể lao động, mọi chi phí ăn uống, đi lại, sinh hoạt đều phát sinh thì đó là nguồn động viên rất thiết thực. Quan trọng hơn, chính sách gửi đi một thông điệp rõ ràng rằng, khi thiên tai xảy ra, người dân sẽ không đơn độc.
Ông Phạm Đình Tứ, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Tuyên Quang cho biết, việc ban hành Quyết định số 110 ngày 10/8/2026 của UBND tỉnh ngay trong thời điểm thiên tai diễn biến phức tạp cho thấy sự chủ động của tỉnh theo quan điểm chỉ đạo phòng ngừa phải đi trước một bước, bảo vệ tính mạng nhân dân là yêu cầu cao nhất. Trong thiên tai, ưu tiên hàng đầu là đối tượng yếu thế, như người già, trẻ em, phụ nữ mang thai, người khuyết tật, người bệnh, hộ nghèo, hộ neo đơn.
Cũng theo ông Tứ, Quyết định của UBND tỉnh khẳng định quyết tâm của cả hệ thống chính trị trong công tác phòng, chống, ứng phó và giảm nhẹ rủi ro thiên tai, củng cố niềm tin của nhân dân vào chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước, góp phần xây dựng cộng đồng an toàn, chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu, thời tiết cực đoan.
Điểm tựa của người dân, động lực của chính quyền cơ sởĐầu tháng 8 vừa qua, mưa lớn kéo dài gây lũ quét, sạt lở tại xã Xuân Giang. Chỉ trong thời gian ngắn, địa phương đã phải khẩn cấp di dời 9 hộ dân tại thôn Bản Tát đến nơi an toàn. Cùng thời điểm, nhiều ngôi nhà tại các thôn Tịnh, Nà Khương, Nà Giang và Quyền bị sạt lở taluy dương phía sau, luôn trong tình trạng có thể phải sơ tán bất cứ lúc nào.
Lũ quét, sạt lở đất tại xã Xuân Giang đầu tháng 8/2026 khiến nhiều hộ dân phải di dời khẩn cấp. Ảnh: Đào Thanh.
Ngay sau mưa lớn, xã Xuân Giang đã thành lập các tổ công tác rà soát toàn bộ khu vực có nguy cơ sạt lở để chủ động phương án ứng phó.
Ông Đỗ Diên Hiếu, Chủ tịch UBND xã Xuân Giang cho biết, điều khó nhất đối với chính quyền cơ sở không phải là phát hiện điểm nguy hiểm mà là vận động người dân rời khỏi nơi ở đúng thời điểm. Vì vậy, Quyết định số 110 giống như tiếp thêm động lực cho cả chính quyền và người dân. Khi biết sẽ được hỗ trợ, bà con yên tâm hơn, còn chính quyền cũng thuận lợi hơn trong công tác tuyên truyền, vận động.
Theo ông Hiếu, với mức hỗ trợ 250.000 đồng/người/ngày, các hộ dân có thêm điều kiện trang trải chi phí ăn ở trong thời gian sơ tán. Không chỉ giải quyết khó khăn trước mắt, chính sách còn tạo điều kiện để địa phương chủ động hơn trong xây dựng các phương án bố trí dân cư lâu dài. Hiện xã Xuân Giang đang tổng hợp nhu cầu, kiến nghị tỉnh xem xét xây dựng khu tái định cư nhằm giúp các hộ dân vùng nguy hiểm có nơi ở ổn định.
Ở xã Lũng Cú, việc di dời dân ra khỏi vùng có nguy cơ thiên tai không còn là chuyện hiếm. Năm 2025, địa phương có 71 hộ thuộc diện hỗ trợ xây dựng, di dời nhà ở do ảnh hưởng thiên tai. Đến nay, 56 hộ đã hoàn thành nhà ở, 7 hộ đang tiếp tục xây dựng và 8 hộ chưa khởi công.
Tại nhiều thôn vùng cao, các hộ phải di dời chủ yếu là đồng bào dân tộc thiểu số, đời sống còn nhiều khó khăn. Khi thiên tai xảy ra, việc chuyển đến nơi ở tạm đồng nghĩa với việc mất nguồn thu nhập, phát sinh thêm nhiều chi phí sinh hoạt.
Lãnh đạo xã Lũng Cú đi kiểm tra tình hình thiệt hại do thiên tai gây ra tại các thôn, bản. Ảnh: Tiến Thành.
Anh Cử Mí Phừ, Trưởng thôn Má Lầu, xã Lũng Cú chia sẻ rằng, khi biết tỉnh ban hành chính sách hỗ trợ người dân phải sơ tán khẩn cấp, bà con rất phấn khởi. Không có hỗ trợ thì bà con vẫn phải đi để giữ an toàn. Nhưng khi biết Nhà nước luôn đồng hành, ai cũng thấy yên tâm hơn, cảm giác mình không bị bỏ lại phía sau trong lúc khó khăn nhất.
Lời chia sẻ mộc mạc của anh Phừ đã phản ánh đúng giá trị lớn nhất của Quyết định 110. Người dân không kỳ vọng khoản hỗ trợ sẽ giải quyết mọi khó khăn, nhưng họ cảm nhận được sự quan tâm của chính quyền trong thời điểm cần nhất.
Ông Dương Ngọc Đức, Bí thư Đảng ủy xã Lũng Cú cho biết, Quyết định số 110 của UBND tỉnh Tuyên Quang là thêm một điểm tựa để chính quyền cơ sở xử lý các tình huống thiên tai. Khi có nguy cơ sạt lở, lũ quét, việc đầu tiên là phải đưa người dân ra khỏi khu vực nguy hiểm. Nếu người dân được biết rõ mình sẽ được hỗ trợ về nơi ở, sinh hoạt trong thời gian di dời thì chính quyền sẽ thuận lợi hơn trong tuyên truyền, vận động và tổ chức sơ tán.
Quan điểm của xã là không chờ đến khi xảy ra thiệt hại mới di dời. Ở những nơi có nguy cơ cao, phải chủ động đưa người dân đến nơi an toàn trước. Chính sách hỗ trợ vì thế vừa mang ý nghĩa an sinh, vừa là một giải pháp quan trọng để chính quyền chủ động phòng ngừa, giảm thiểu thiệt hại do thiên tai gây ra.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng làm gia tăng các hiện tượng thời tiết cực đoan, sẽ còn nhiều gia đình ở Tuyên Quang phải rời khỏi nơi ở để tránh thiên tai. Điều quan trọng không chỉ là đưa người dân ra khỏi vùng nguy hiểm mà còn phải giúp họ yên tâm thực hiện quyết định ấy.
Quyết định số 110/2026/QĐ-UBND của UBND tỉnh Tuyên Quang vì thế mang ý nghĩa vượt lên trên một chính sách hỗ trợ tài chính. Đó là quyết sách đặt con người ở vị trí trung tâm của mọi hoạt động phòng, chống thiên tai; là sự sẻ chia đúng lúc để mỗi người dân thêm tin tưởng vào chính quyền, mỗi chính quyền cơ sở thêm tự tin khi đưa ra những quyết định khó khăn nhưng cần thiết.
Nguồn: Báo Nông nghiệp và Môi trường
