Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang hoàn thiện dự thảo Nghị định quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường. Điều chỉnh này xuất phát từ ý kiến góp ý của một số địa phương nhằm bảo đảm tính răn đe, tăng cường hiệu lực quản lý, đồng thời để phù hợp với thực tiễn thi hành sau khi Chính phủ ban hành Nghị quyết số 66.19/2026/NQ-CP ngày 18/5/2026 về cắt giảm, phân quyền, đơn giản hóa thủ tục hành chính và cắt giảm, đơn giản hoá điều kiện kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
Phân loại đăng ký môi trường về cấp xã
Theo Nghị quyết, nhiều đối tượng trước đây thuộc diện phải có giấy phép môi trường thì nay được cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và chuyển sang thuộc đối tượng đăng ký môi trường tại cấp tỉnh hoặc cấp xã. Ví dụ như tất cả các đối tượng xả nước thải sinh hoạt, hay các đối tượng xả nước thải công nghiệp với quy mô dưới 150 m3/ngày đêm. Tương ứng, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã đề xuất tăng mức phạt tiền đối với các vi phạm về đăng ký môi trường phân theo đối tượng, quy mô và tính chất xả thải.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường hiện đang hoàn thiện dự thảo Nghị định quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường. Ảnh minh họa.
Cụ thể, tại Điều 9 của dự thảo quy định rõ hai nhóm hành vi vi phạm khi thực hiện đăng ký môi trường tại Ủy ban nhân dân (UBND) cấp xã và UBND cấp tỉnh.
Đối với trường hợp đăng ký tại UBND cấp xã, nếu dự án đầu tư hoặc cơ sở thuộc diện phải lập báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) thuộc thẩm quyền phê duyệt của Bộ Nông nghiệp và Môi trường mà có hành vi đăng ký môi trường không đúng thời hạn, hoặc thực hiện không đúng cam kết, phương án thu gom, xử lý chất thải thì sẽ bị phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng.
Đặc biệt, nếu không đăng ký môi trường, không đăng ký lại hoặc không đăng ký đủ các nội dung về loại, khối lượng chất thải và phương án xử lý thì mức phạt đối với đối tượng này sẽ lên tới từ 50.000.000 đồng đến 70.000.000 đồng.
Đối với trường hợp đăng ký tại UBND cấp tỉnh, mức phạt nghiêm khắc hơn. Cụ thể, đối với dự án, cơ sở phải lập báo cáo ĐTM thuộc thẩm quyền phê duyệt của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, hành vi không đăng ký môi trường, không đăng ký lại hoặc đăng ký không đủ các nội dung chất thải theo quy định sẽ bị xử phạt từ 100.000.000 đồng đến 130.000.000 đồng.
Dự thảo cũng bổ sung mức phạt tiền từ 320.000.000 đồng đến 530.000.000 đồng đối với hành vi nộp không đăng ký môi trường đủ các nội dung về loại chất thải, khối lượng chất thải phát sinh và phương án thu gom, quản lý và xử lý chất thải của dự án đầu tư, cơ sở; không đăng ký môi trường hoặc không đăng ký môi trường lại theo quy định.
Đình chỉ thi công nếu phát sinh chất thải so với ĐTMBên cạnh việc thắt chặt quy định về đăng ký môi trường, dự thảo mới cũng tiến hành sửa đổi, bổ sung nhiều nội dung liên quan đến hành vi vi phạm về đánh giá tác động môi trường (ĐTM) nhằm tăng tính chặt chẽ và bao quát trong xử lý vi phạm. Mặc dù cơ bản kế thừa nội dung tại Nghị định số 45/2022/NĐ-CP, ban soạn thảo đã mở rộng phạm vi áp dụng theo hướng bổ sung trách nhiệm thực hiện các biện pháp bảo vệ môi trường quy định trong báo cáo ĐTM (kể cả đã điều chỉnh, bổ sung).
Điều chỉnh này xuất phát từ thực tế nhiều vi phạm phát sinh do chủ dự án không thực hiện đúng nội dung trong báo cáo ĐTM. Đồng thời, việc loại bỏ quy định "chỉ xử phạt trong giai đoạn thi công" giúp giải quyết triệt để tình trạng thiếu căn cứ xử lý khi các cơ sở đã đi vào hoạt động chính thức nhưng chỉ có báo cáo ĐTM do chưa đến thời hạn hoặc không thuộc diện phải có Giấy phép môi trường.
Cụ thể, đối với dự án thuộc thẩm quyền phê duyệt của Chủ tịch UBND cấp tỉnh, UBND cấp tỉnh hoặc Bộ Quốc phòng, Bộ Công an (có tiêu chí môi trường tương đương), hành vi thực hiện không đúng, không đầy đủ nội dung quyết định phê duyệt kết quả thẩm định hoặc các biện pháp bảo vệ môi trường trong báo cáo ĐTM sẽ bị phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng.
Đặc biệt, mức phạt từ 60.000.000 đồng đến 80.000.000 đồng được áp dụng cho hành vi xây lắp thiết bị xả thải không qua xử lý hoặc sau xử lý không đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật; không vận hành hoặc vận hành không đúng quy trình công trình xử lý chất thải trong giai đoạn thi công. Việc bổ sung chế tài xả chất thải không đáp ứng quy chuẩn sau xử lý nhằm tránh bỏ lọt các đối tượng muốn đối phó với cơ quan chức năng, khắc phục lỗ hổng thiếu căn cứ xử lý khi dự án chuyển sang giai đoạn vận hành chính thức mà địa phương từng kiến nghị.
Đối với các dự án tương tự thuộc thẩm quyền phê duyệt của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, hành vi thực hiện không đúng, không đầy đủ các nội dung quyết định phê duyệt kết quả thẩm định hoặc biện pháp bảo vệ môi trường trong báo cáo ĐTM sẽ bị xử phạt nghiêm khắc hơn, từ 40.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng.
Hoạt động triển khai thi công, công trình xây dựng có phát sinh chất thải dự kiến chịu hình thức xử phạt bổ sung là đình chỉ từ 1-3 tháng (đối với vi phạm thuộc thẩm quyền cấp tỉnh) hoặc từ 3-6 tháng (đối với vi phạm thuộc thẩm quyền cấp Bộ) để khắc phục hậu quả.
Về biện pháp khắc phục hậu quả, các tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm quy định về ĐTM bị buộc phải công khai báo cáo đánh giá tác động môi trường đã được phê duyệt kết quả thẩm định. Nếu thực hiện hành vi xây lắp, lắp đặt thiết bị, đường ống hoặc các đường thải khác để xả chất thải không qua xử lý ra ngoài môi trường sẽ buộc phải phá dỡ công trình, thiết bị. Trường hợp không vận hành/vận hành không thường xuyên/vận hành không đúng quy trình đối với công trình xử lý chất thải; không xây lắp hoặc xây lắp không đúng công trình xử lý chất thải sẽ buộc phải nộp lại số lợi bất hợp pháp có được từ các hành vi này.
Đọc bài viết gốc tại đây
Nguồn: Báo Nông nghiệp và Môi trường
