Ưu tiên dự án có lợi ích về môi trường
Nhu cầu vốn đầu tư chuyển đổi xanh ngày càng tăng lên theo yêu cầu chuyển đổi mô hình kinh tế phát thải thấp.
Số liệu từ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) cho thấy, tính đến tháng 6/2026, hoạt động cấp tín dụng xanh đã ghi nhận bước tiến ấn tượng với 82 tổ chức tín dụng tham gia, tổng dư nợ đạt trên 828 nghìn tỉ đồng (tăng gấp 4,6 lần so với năm 2017). Tốc độ tăng trưởng bình quân đạt trên 20%/năm trong giai đoạn 2017-2025.
Dự án năng lượng tái tạo được ưu tiên tiếp cận tín dụng xanh. Ảnh: Khánh Ly.
Nguồn vốn xanh chủ yếu chảy vào các lĩnh vực nông, lâm, thủy sản và bảo tồn đa dạng sinh học (hơn 32%) cùng năng lượng xanh (hơn 30%).
Bên cạnh các khoản vay xanh trực tiếp, thị trường trái phiếu xanh cũng đang mở ra kênh huy động vốn dài hạn giàu tiềm năng, song quy mô còn khiêm tốn do quy trình phát hành phức tạp, yêu cầu tuân thủ chuẩn mực quốc tế (như ICMA, Moody’s…). Do đó, hình thức này phù hợp với các ngân hàng có quy mô lớn hay dự án có tác động môi trường đáng kể.
Theo ông Marcus Pratsch, Giám đốc Điều hành, Trưởng bộ phận toàn cầu về trái phiếu và tài chính bền vững của DZ BANK (Đức) đánh giá, khu vực châu Á - Thái Bình Dương, trong đó có Việt Nam, đang nổi lên là một trong những trung tâm phát triển tài chính bền vững năng động nhất thế giới. Năm 2025, phân khúc trái phiếu xanh tăng trưởng tới 31%, chiếm hơn 60% trong tổng khối lượng phát hành mới trái phiếu bền vững của khu vực và là thị trường lớn thứ hai sau châu Âu.
Cần tạo điều kiện cho doanh nghiệp vừa và nhỏTheo bà Hà Thu Giang - Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế (NHNN), ngành ngân hàng không áp dụng hạn mức riêng đối với tín dụng xanh, mà ưu tiên bố trí nguồn lực phù hợp. Các chính sách gần đây đã đề cập đến việc hỗ trợ lãi suất khoảng 2% đối với các doanh nghiệp, hộ kinh doanh triển khai dự án xanh, kinh tế tuần hoàn hoặc đáp ứng tiêu chuẩn ESG. Hiện nay, NHNN đang hoàn thiện khung pháp lý để triển khai chính sách này, sau khi các danh mục phân loại xanh và tiêu chí ESG được ban hành đầy đủ.
Thời gian qua, Ngân hàng Nhà nước đã chỉ đạo tổ chức tín dụng ưu tiên bố trí nguồn vốn hợp lý để cấp tín dụng cho các dự án đầu tư thuộc danh mục phân loại xanh, các dự án sản xuất, kinh doanh bảo vệ môi trường, đóng góp vào mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính, áp dụng mô hình kinh tế tuần hoàn. Quy trình, thủ tục cấp tín dụng cũng được đơn giản hóa để tạo điều kiện cho khách hàng tiếp cận nguồn vốn tín dụng xanh.
Tuy nhiên, theo TS. Bùi Thanh Minh - Văn phòng Ban Nghiên cứu phát triển kinh tế tư nhân (Ban IV), dù tăng trưởng ấn tượng nhưng tín dụng xanh hiện chỉ chiếm khoảng 4,2-4,5% tổng dư nợ toàn nền kinh tế và phần lớn mới chỉ tiếp cận các dự án lớn.
Trong bối cảnh thị trường quốc tế yêu cầu ngày càng chặt chẽ về minh bạch phát thải khí nhà kính trong chuỗi cung ứng, chuyển đổi xanh không phải là một chính sách đơn lẻ mà là một hệ sinh thái gồm nhiều chính sách khác nhau. Trong đó có chính sách công nghiệp, chính sách tài khóa xanh, chính sách giảm phát thải, thị trường các-bon... phải tạo thành một hệ thống hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi, và thực sự tiếp cận được nguồn vốn tín dụng. Đặc biệt, việc số hóa cơ sở dữ liệu môi trường sẽ giúp ngân hàng có căn cứ thẩm định dự án xanh nhanh chóng, minh bạch.
Theo Ngân hàng Thế giới ước tính, tổng nhu cầu tài chính tăng thêm của Việt Nam để xây dựng khả năng chống chịu biến đổi khí hậu và khử carbon có thể lên tới 368 tỷ USD trong giai đoạn 2022-2040, tương ứng 6,8% GDP/năm.
Nguồn: Báo Nông nghiệp và Môi trường
