Đồng chí Hồ Tùng Mậu, tên khai sinh là Hồ Bá Cự, sinh ngày 15 tháng 6 năm 1896, tại làng Quỳnh Đôi, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An (nay là xã Quỳnh Anh, tỉnh Nghệ An). Đồng chí sớm đã nuôi chí lớn và tìm thấy con đường cách mạng đi theo Đảng, đấu tranh giải phóng dân tộc. Với những cống hiến lớn lao, đồng chí là người cộng sản kiên trung, một nhà lãnh đạo tài năng của Đảng và là tấm gương đạo đức cách mạng cao đẹp cho đời sau.
Quá trình hoạt động cách mạng bền bỉ của đồng chí Hồ Tùng Mậu
Dưới ách thống trị của Thực dân Pháp, các phong trào yêu nước cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX của nhân dân ta diễn ra sôi nổi quyết liệt nhưng chưa giành được thắng lợi. Chặng đường hoạt động cách mạng của đồng chí Hồ Tùng Mậu gắn liền với những mốc son chói lọi của lịch sử dân tộc:
Inforgraphic về quá trình hoạt động cách mạng của đồng chí Hồ Tùng Mậu
Người cộng sản kiên trung của Đảng ta
Từ rất sớm, đồng chí Hồ Tùng Mậu được các cụ Phan Bội Châu và Hồ Học Lãm giới thiệu, đồng chí đã gặp Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc tại Quảng Châu (Trung Quốc) và được Người trực tiếp đào tạo, huấn luyện theo con đường cách mạng vô sản.
Đồng chí Hồ Tùng Mậu và Chủ tịch Hồ Chí Minh
Bản lĩnh người cộng sản của Hồ Tùng Mậu được thể hiện rõ nhất trong những năm tháng bị tù đày. Chặng đường cách mạng kiên cường, bất khuất của Đồng chí trong lao tù đế quốc kéo dài hơn 14 năm. Nhà tù khắc nghiệt đã thử thách lòng trung kiên của người chiến sĩ cộng sản với lý tưởng cách mạng cao đẹp vì đất nước, vì Nhân dân.
Qua nhiều nhà tù, chịu đựng nhiều gian lao cực khổ, người cán bộ lão luyện Hồ Tùng Mậu đã luôn giữ vững khí tiết, là trung tâm đoàn kết các anh em tù chính trị, truyền cho anh em, đồng chí những kinh nghiệm đấu tranh cách mạng bền bỉ.
Tháng 7/1945, Xứ ủy Trung Kỳ điều động đồng chí Hồ Tùng Mậu tham gia chuẩn bị cho cuộc khởi nghĩa giành chính quyền đang đến gần ở các tỉnh miền Trung, đóng góp vào thắng lợi vĩ đại của Cách mạng Tháng Tám năm 1945. Trong cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp xâm lược, đồng chí đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ và anh dũng hy sinh, để lại tấm gương đạo đức cách mạng và một lẽ sống cao đẹp: Vì nước, vì dân, hy sinh vì nghĩa lớn.
Nhà lãnh đạo tài năng của Đảng trên nhiều cương vị
Trong quá trình hoạt động cách mạng trên bất kỳ cương vị công tác nào, đồng chí Hồ Tùng Mậu luôn khẳng định bản lĩnh, tài năng, hết lòng, hết sức phụng sự cách mạng, tận trung với nước, tận hiếu với dân. Từ việc tích cực hoạt động tuyên truyền, xây dựng lực lượng đến việc tham gia tổ chức giảng dạy tại các lớp huấn luyện cán bộ ở Quảng Châu, đồng chí đã thể hiện rõ năng lực hoạt động cách mạng. Cống hiến quan trọng của ông là những đóng góp trong việc tổ chức nhiều hoạt động chuẩn bị tiến tới thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam.
Trên cương vị Chính ủy Liên khu IV, đồng chí đã quan tâm củng cố, kiện toàn tổ chức Đảng ở các tỉnh Bắc Trung Bộ (Thanh – Nghệ – Tĩnh – Bình – Trị – Thiên). Khi được cử phụ trách kiêm Chính ủy của Trường Quân chính ở Nhượng Bạn, đồng chí đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, đào tạo nhiều cán bộ chỉ huy và chính ủy viên cấp đại đội, tiểu đoàn cho lực lượng Vệ quốc đoàn Quân khu IV và các đoàn quân Nam tiến.
Khi được cử làm Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến – Hành chính Liên khu IV, đồng chí đã đi sâu đi sát thực tế kháng chiến, kiến quốc. Đồng chí đã cùng các đồng chí trong Liên khu ủy tổ chức quân và dân Liên khu IV thực hiện sự chỉ đạo của Trung ương, tích cực xây dựng lực lượng, chuẩn bị các điều kiện sẵn sàng chiến đấu và chiến thắng kẻ thù.
Tháng 12/1949, đồng chí được cử giữ chức Tổng Thanh tra Chính phủ. Đảm nhiệm trọng trách này, đồng chí đã tổ chức, lãnh đạo cơ quan hoạt động hiệu quả ngay từ những ngày đầu. Chỉ trong chưa đầy 2 năm, đồng chí đã góp phần xây dựng nền móng hệ thống lý luận của Thanh tra Việt Nam; kiên quyết xử lý những sai phạm của cán bộ, đảng viên, làm trong sạch bộ máy nhà nước, củng cố niềm tin của Nhân dân với Đảng và Chính phủ, củng cố mối quan hệ quân, dân, chính, Đảng.
Đồng chí Hồ Tùng Mậu – Tổng Thanh tra Chính phủ đầu tiên
Là Hội trưởng Hội Việt – Hoa hữu nghị đầu tiên (thành lập năm 1950), đồng chí đã nêu cao tinh thần quốc tế vô sản trong sáng, góp phần xây dựng và thúc đẩy quan hệ hữu nghị, hợp tác giữa hai nước.
Tấm gương đạo đức cách mạng cao đẹp
Đồng chí Hồ Tùng Mậu luôn thể hiện là một người cán bộ cương trực và trung hậu, luôn sẵn sàng làm nhiệm vụ với một tinh thần trách nhiệm cao. Cuộc đời cách mạng của đồng chí đã thể hiện rõ phẩm chất đạo đức mẫu mực của người cộng sản chân chính, suốt đời hy sinh phấn đấu vì độc lập, tự do của Tổ quốc; vì ấm no, hạnh phúc của Nhân dân.
Phẩm chất đạo đức cách mạng cao đẹp thể hiện rõ khi ông được giao làm Tổng Thanh tra Chính phủ đầu tiên. Với tinh thần tận tụy phục vụ Nhân dân, ông không ngại khó khăn, gian khổ đi sâu sát kiểm tra công tác chính quyền ở nhiều tỉnh, huyện, làm việc dân chủ, khoa học, minh bạch, đi sâu, đi sát thực tiễn.
Với gia đình, đồng chí dành tình cảm yêu thương sâu lắng, biết nén nỗi đau riêng để vững bước đi theo con đường đã chọn. Với bà con, quê hương, Đồng chí gần gũi, chia sẻ; với cấp dưới, đồng sự, Đồng chí sâu sát, ân cần. Ở đồng chí Hồ Tùng Mậu toát lên đạo lý sống ngàn đời của dân tộc: Yêu nước, thương nòi, nhân ái với con người.
55 năm tuổi đời với hơn 30 năm hoạt động cách mạng gian khổ, đồng chí đã đem hết sức lực, tài năng và trí tuệ của mình phục vụ sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc. Tấm gương đạo đức của ông được toàn Đảng, toàn dân ta kính trọng, noi theo.
Kỷ niệm 130 năm Ngày sinh đồng chí Hồ Tùng Mậu (15/6/1896 – 15/6/2026) là dịp để toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta thành kính tri ân công lao, đóng góp to lớn của Đồng chí và các nhà lãnh đạo tiền bối tiêu biểu đối với sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc.
Đồng thời, đây cũng là dịp đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống cho cán bộ, đảng viên, Nhân dân; củng cố và bồi đắp niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước, chế độ xã hội chủ nghĩa; góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu, nhiệm vụ theo Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, biến quyết tâm chính trị thành chương trình hành động thiết thực, hiệu quả ở từng cấp, từng ngành, từng cơ quan, đơn vị, địa phương, đưa đất nước phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên mới
