Vùng nguyên liệu thuộc dự án liên kết có thể được ngân sách hỗ trợ tối đa 80% chi phí hợp lệ, không quá 500 triệu đồng mỗi dự án/năm. Đây là chính sách mới tại Dự thảo Nghị định về phát triển liên kết chuỗi giá trị nông nghiệp bền vững ngày 21/8/2026, dự kiến thay thế Nghị định 98/2018/NĐ-CP, do Bộ Nông nghiệp và Môi trường biên soạn.
Khoản hỗ trợ được đề xuất cho những nội dung dùng chung, gồm khảo sát, lập bản đồ, xây dựng cơ sở dữ liệu vùng nguyên liệu; thiết lập nhật ký điện tử và truy xuất nguồn gốc; xây dựng quy trình sản xuất, tiêu chuẩn chất lượng; kiểm nghiệm, giám sát và chứng nhận sản phẩm.
Người dân canh tác cà phê tại Quảng Trị. Ảnh: Thanh Tâm.
Kinh phí cũng có thể được sử dụng để duy trì dữ liệu, quản lý mã số vùng trồng, vùng nuôi, cơ sở đóng gói và áp dụng công nghệ giám sát. Việc cấp mã số, chứng nhận vẫn tuân theo pháp luật chuyên ngành; dự thảo chỉ hỗ trợ các hoạt động phục vụ chung cho vùng nguyên liệu.
Nghị định 98/2018/NĐ-CP hiện chưa có chính sách riêng cho phát triển vùng nguyên liệu, mà chủ yếu hỗ trợ tư vấn liên kết, hạ tầng, đào tạo, khuyến nông, giống, vật tư, bao bì và nhãn mác.
Theo Báo cáo tổng kết Nghị định 98, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, đến hết tháng 6/2025, ngân sách đã bố trí 3.186 tỷ đồng cho 2.938 dự án, kế hoạch liên kết. Trong đó, 66,2% kinh phí dành cho khuyến nông, đào tạo, giống, vật tư, bao bì và nhãn mác; hạ tầng, máy móc chiếm 30,1%.
Bộ nhận định Nghị định 98 chưa có cơ chế đủ rõ để hỗ trợ tổ chức vùng nguyên liệu đạt chuẩn, quản lý mã số, truy xuất nguồn gốc và kiểm soát chất lượng. Việc sản xuất, thu mua, sơ chế, chế biến và tiêu thụ vì thế chưa được kết nối đồng bộ tại nhiều vùng.
Do đó, chính sách mới chuyển nguồn lực hỗ trợ liên kết sang các điều kiện có thể dùng chung, có thể duy trì qua nhiều vụ sản xuất. Người dân không nhận trực tiếp khoản hỗ trợ 80%, nhưng có thể thụ hưởng hệ thống dữ liệu, truy xuất, quy trình, kiểm nghiệm và chứng nhận chung của vùng.
Mức 80% là trần hỗ trợ, không phải tỷ lệ áp dụng mặc nhiên. Kinh phí cụ thể phụ thuộc vào dự án được phê duyệt, dự toán, kết quả thực hiện và khả năng cân đối ngân sách. Phần chi phí còn lại do các chủ thể tham gia và nguồn vốn hợp pháp khác bố trí.
Một điểm mới khác trong dự thảo, là vùng nguyên liệu không nhất thiết phải gồm những thửa đất liền kề. Cụ thể, vùng nguyên liệu có thể được hình thành từ nhiều khu vực sản xuất phân tán nếu được quản lý thống nhất bằng mã vùng, dữ liệu, truy xuất nguồn gốc và quy trình sản xuất.
Quy định này mở ra khả năng tham gia cho các hộ có diện tích nhỏ hoặc đất sản xuất nằm ở nhiều khu vực. Dự thảo không đặt một ngưỡng diện tích chung cho từng hộ, nhưng giao UBND cấp tỉnh cụ thể hóa quy mô vùng nguyên liệu theo ngành hàng, điều kiện sản xuất và yêu cầu thị trường.
Người sản xuất tham gia vùng phải tuân thủ quy trình, tiêu chuẩn chất lượng và các cam kết liên kết. Chủ trì liên kết có trách nhiệm phối hợp tổ chức, quản lý và duy trì vùng nguyên liệu, đồng thời thực hiện truy xuất nguồn gốc và quản lý dữ liệu.
Dự án có hợp tác xã tham gia tổ chức sản xuất, điều phối hoặc cung cấp dịch vụ được xếp vào nhóm ưu tiên hỗ trợ. Các vùng ở địa bàn khó khăn, miền núi, biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số hoặc thường xuyên chịu ảnh hưởng của thiên tai, biến đổi khí hậu cũng được ưu tiên.
Địa phương còn có thêm không gian phát triển các nội dung dùng chung của vùng nguyên liệu, ngay cả khi chưa có dự án liên kết được phê duyệt. Việc hỗ trợ phải nằm trong chương trình, kế hoạch hoặc dự án phát triển vùng nguyên liệu được cấp có thẩm quyền thông qua.
Nhờ đó, UBND các cấp có thể chuẩn bị trước bản đồ, cơ sở dữ liệu, quy trình sản xuất, truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn chất lượng để tạo điều kiện hình thành chuỗi liên kết. Những nội dung này phải phục vụ chung cho vùng, có kết quả đầu ra cụ thể và tạo điều kiện cho nhiều hợp tác xã, doanh nghiệp, người sản xuất tham gia.
Tuy nhiên, trường hợp chưa có dự án liên kết không mặc nhiên được áp dụng mức hỗ trợ 80%. Dự thảo quy định kinh phí thực hiện theo nguồn lực được cấp có thẩm quyền bố trí, trong phạm vi các chương trình và dự toán ngân sách đã được phê duyệt.
Chính sách phát triển vùng nguyên liệu cũng không bao gồm chi phí sản xuất, giống, vật tư hoặc hoạt động thường xuyên của tổ chức, cá nhân. Những khoản này tiếp tục được xem xét theo chính sách khuyến nông và các quy định chuyên ngành, không hỗ trợ trùng lặp từ ngân sách.
Nguồn: Báo Nông nghiệp và Môi trường
