Đề xuất chế tài mạnh nhất lịch sử chống "bỏ cọc" đấu giá đất

Nâng tiền cọc tối thiểu lên 20% và cấm cửa người "bỏ cọc"

Sáng ngày 19/10, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng đã chính thức trình Quốc hội dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi). Dự thảo luật gồm 7 chương, 64 điều với nhiều quy định mới nhằm giải quyết dứt điểm các bất cập, lỗ hổng trong hoạt động đấu giá thời gian qua.

Điểm đột phá đáng chú ý nhất trong dự thảo là việc nâng mức tiền đặt trước (tiền cọc) đối với trường hợp đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân lên mức từ 20% đến 50% giá khởi điểm. So với quy định hiện hành (10 - 50%), mức tiền cọc tối thiểu đã được điều chỉnh tăng gấp đôi. Quy định này được luật hóa từ các nội dung thử nghiệm tại Nghị quyết số 66.11/2026/NQ-CP của Chính phủ.

Bên cạnh đó, Chính phủ đề xuất bổ sung chế tài cấm tham gia đấu giá: cá nhân trúng đấu giá đất ở nhưng "bỏ cọc" sẽ bị cấm tham gia các phiên đấu giá quyền sử dụng đất trên phạm vi toàn quốc từ 6 tháng đến 5 năm tùy theo tính chất và mức độ vi phạm. Người trúng đấu giá có hành vi vi phạm dẫn đến kết quả bị hủy cũng không được nhận lại khoản tiền đặt cọc nhằm bảo đảm nghĩa vụ bồi thường thiệt hại.

Đồng thời, nhằm loại bỏ tình trạng "cò mồi" hoặc đăng ký tham gia nhưng không có nhu cầu mua thực sự, dự luật quy định người tham gia đã nộp hồ sơ, tiền đặt cọc hợp lệ và tham dự phiên đấu giá được coi là đồng ý trả giá ít nhất bằng giá khởi điểm.

Giải bài toán "thổi giá" hay gây khó cho người mua thực?

Báo cáo trước Quốc hội, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng nhấn mạnh việc tăng tiền cọc sẽ buộc người tham gia phải cân nhắc kỹ lưỡng năng lực tài chính thực tế, ngăn chặn triệt để hành vi cố tình trả giá cao ngất ngưởng rồi tháo chạy bỏ cọc nhằm tạo sóng giá ảo và dìm giá đất.

Trước những lo ngại rằng quy định tiền cọc tối đa 50% có thể tạo rào cản tài chính đối với người dân có nhu cầu thực sự, Bộ trưởng Tư pháp làm rõ dự luật không áp dụng một tỷ lệ cố định cứng nhắc. Tùy thuộc vào đặc điểm lô đất và nguy cơ đầu cơ tại từng địa phương, người có tài sản đấu giá có thể linh hoạt chọn mức cọc 20% ở nơi bình ổn hoặc nâng lên mức cao hơn ở những khu vực nóng sốt. Ông khẳng định người mua thực sự luôn phải chuẩn bị nguồn tài chính, trong khi mục tiêu quan trọng nhất là bảo vệ tính minh bạch của thị trường bất động sản.

Thẩm tra dự án luật, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi cho biết dự thảo cơ bản đủ điều kiện trình Quốc hội, nhưng đề nghị Chính phủ tiếp tục bổ sung số liệu thực tế về tình trạng bỏ cọc. Cơ quan thẩm tra lưu ý mức tiền đặt trước tối đa 50% là tương đối cao, có thể tác động đến khả năng tiếp cận, chi phí vốn và tính cạnh tranh trong đấu giá.

Phân tích ở góc độ khác, Đại biểu Bùi Thành Nam (đoàn Phú Thọ) cho rằng do tiền cọc tính theo giá khởi điểm, nên khi giá trúng thực tế bị đẩy lên gấp 5 - 10 lần thì mức cọc 50% giá khởi điểm thực chất chỉ bằng 5 - 10% giá trúng. Để ngăn ngừa kẽ hở này, đại biểu đề xuất quy định bắt buộc người trúng đấu giá phải nộp bổ sung tiền đặt cọc ngay sau khi kết thúc phiên đấu giá tương ứng với tỷ lệ giá trúng thực tế.

Ngoài quy định về đất ở, dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) cũng mở rộng phạm vi bắt buộc đấu giá trực tuyến trên Hệ thống đấu giá quốc gia đối với các tài sản công, tài sản kết cấu hạ tầng, cũng như tài sản được xác lập quyền sở hữu toàn dân có tổng giá khởi điểm từ 200 triệu đồng trở lên. Quy định này hứa hẹn tăng cường tính công khai, hạn chế tối đa tình trạng thông đồng hay dìm giá trực tiếp.

Theo chương trình kỳ họp, Quốc hội sẽ thảo luận tại hội trường về dự án luật này vào ngày 2/11 trước khi xem xét thông qua.

Đọc bài viết gốc tại đây 

Nguồn: Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường