Các chính phủ châu Á đang khẩn trương chuẩn bị cho một đợt El Niño cường độ mạnh. Hàng trăm triệu người có nguy cơ đối mặt với nhiều cuộc khủng hoảng, từ nắng nóng cực đoan, mưa lớn đến thiếu lương thực.
Nhiệt độ mặt biển đặc biệt cao tại khu vực nhiệt đới Thái Bình Dương, cùng tác động của biến đổi khí hậu, sẽ khiến El Niño mạnh lên vào cuối năm nay và trong năm 2027.
Chương trình Lương thực Thế giới (WFP) cảnh báo khoảng 50 triệu người có thể rơi vào tình trạng đói nghiêm trọng do các hiện tượng thời tiết khắc nghiệt liên quan đến El Niño. Tổng Thư ký Liên hợp quốc António Guterres nhận định trong tháng này rằng El Niño đang “mạnh lên ngay trước mắt chúng ta”.
Người đi bộ che ô khi băng qua đường trong thời tiết nắng nóng gay gắt tại Đài Bắc, Đài Loan (Trung Quốc). Ảnh: EPA.
Trung Quốc xây dựng “bản đồ rủi ro khí hậu”Tại Hong Kong, chính quyền đã điều chỉnh chính sách lao động sau khi thành phố trải qua ngày nóng nhất từng được ghi nhận vào ngày 9/8. Trong những đợt nắng nóng cực đoan, doanh nghiệp được yêu cầu điều chỉnh lịch làm việc, trang bị thiết bị làm mát và bố trí thời gian nghỉ cho người lao động.
Tại Trung Quốc đại lục, chính quyền phát động chiến dịch 100 ngày nhằm chuẩn bị cho thời tiết cực đoan và bảo vệ mùa màng trước hạn hán, mưa lớn. Bắc Kinh cũng lên kế hoạch nâng cấp hệ thống giám sát, cảnh báo sớm và khuyến khích các thành phố xây dựng “bản đồ rủi ro khí hậu” để xác định những khu vực dễ ngập lụt hoặc chịu nắng nóng nghiêm trọng.
Đài Loan coi thời tiết cực đoan là tình huống khẩn cấp và tổ chức diễn tập quy mô lớn đầu tháng 9, mô phỏng ba ngày liên tiếp nhiệt độ vượt 40°C. Các tình huống giả định gồm mất điện, gián đoạn nguồn nước, sự cố đường sắt, điều hòa ngừng hoạt động và nhiều trường hợp sốc nhiệt.
Chính quyền cũng thử nghiệm nền tảng trực tuyến “Cool Map”, giúp đưa những người dễ bị tổn thương đến các địa điểm có điều hòa hoặc không gian mát mẻ.
Sri Lanka tính đến phương án khử mặnEl Niño đã gây ảnh hưởng đáng kể tại Nam Á. Tại một số khu vực của Ấn Độ, lượng mưa gió mùa trong tháng 9 thấp hơn gần 50% so với mức thông thường, ảnh hưởng đến các cây trồng chủ lực như lúa gạo, cây họ đậu, bông và ngô.
Tại hơn 350 huyện có nguy cơ chịu ảnh hưởng nghiêm trọng, chính quyền Ấn Độ đang tăng cường cơ sở hạ tầng trữ nước, đồng thời khuyến khích nông dân trồng các loại cây cần ít nước và có thời gian sinh trưởng ngắn như cây họ đậu và kê.
Sri Lanka chịu tác động nghiêm trọng hơn. Lượng mưa thấp và nhiệt độ cao khiến nước này trải qua đợt hạn hán tồi tệ nhất trong một thập kỷ. Hơn 160.000 người đang đối mặt với tình trạng thiếu nước sinh hoạt khi một số hồ chứa quan trọng cạn kiệt.
Giới chức buộc phải đóng cửa các khu du lịch thuộc Vườn quốc gia Yala, đồng thời dùng xe bồn chở nước đến các hồ trong công viên để bảo đảm động vật không chết khát. Tại đầm phá Mullaithivu ở phía đông bắc, hàng nghìn con cá cũng được phát hiện chết do thiếu nước ngọt.
Trung tâm Quản lý thảm họa Sri Lanka đang chuẩn bị cho kịch bản các nguồn nước ngọt cạn kiệt hoàn toàn. Khi đó, Colombo có thể buộc phải xử lý nước biển để sử dụng, dù nước này chỉ có một nhà máy khử mặn và việc phụ thuộc vào cơ sở này được đánh giá là không khả thi.
Nông dân Kashmir làm việc trên cánh đồng lúa trong mùa thu hoạch ở ngoại ô Srinagar, thủ phủ mùa hè của Kashmir thuộc Ấn Độ. Ảnh: Farooq Khan/EPA.
Đông Nam Á đối mặt khủng hoảng nông nghiệpTại Đông Nam Á, tác động của El Niño diễn ra trong bối cảnh chuỗi cung ứng và thị trường năng lượng toàn cầu biến động, chi phí phân bón tăng cao. Khói mù do các vụ cháy theo mùa tại Malaysia và Indonesia cũng đang ảnh hưởng đến nhiều thành phố, cây trồng và rừng.
Trong đợt El Niño 2023-2024, các chính phủ Đông Nam Á từng hạn chế tác động đối với nông nghiệp thông qua điều chỉnh lịch gieo trồng và quản lý nguồn nước. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo những biện pháp này có thể không đủ trong đợt El Niño hiện nay.
Sản lượng lúa gạo trong khu vực được dự báo giảm 8-10%.
Chuyên gia khí hậu và an ninh lương thực Elyssa Kaur Ludher, nghiên cứu viên thỉnh giảng tại Viện ISEAS - Yusof Ishak ở Singapore, cho rằng các nước không thể mặc định đợt El Niño lần này sẽ giống đợt trước bởi nhiều thách thức mới đang chồng chất.
Theo bà, Philippines, Malaysia và Indonesia đặc biệt dễ tổn thương trước biến động giá lương thực. Người dân Singapore dành chưa đến 10% thu nhập cho thực phẩm, trong khi tỷ lệ này tại Indonesia có thể lên tới 50% hoặc cao hơn. Vì vậy, giá lương thực tăng sẽ tác động lớn hơn đến các hộ gia đình Indonesia.
Bà Kaur Ludher kêu gọi coi an ninh lương thực là vấn đề an ninh quốc gia, đồng thời nhấn mạnh: “Gạo là nguồn sống của khu vực này”.
Để chuẩn bị, các chính phủ và hợp tác xã nông dân Đông Nam Á đang thúc đẩy nông nghiệp tái sinh và sử dụng phân bón sinh học.
Hàn Quốc cải tổ cảnh báo nắng nóngHàn Quốc trải qua tháng 7 khô hạn nhất từng được ghi nhận tại khu vực đông nam đất nước. Chỉ vài tuần sau, một hệ thống bão suy yếu lại gây mưa lớn, tạo ra một trong những đợt mưa dữ dội nhất từng được ghi nhận tại một trạm khí tượng.
Nắng nóng gay gắt đến mức nông dân mô tả khoai tây bị hỏng giống như “bị luộc dưới lòng đất”.
Cơ quan Khí tượng Hàn Quốc lần đầu tiên sau 18 năm cải tổ hệ thống cảnh báo nắng nóng, bổ sung cấp độ cao nhất. Cấp độ này kích hoạt khuyến cáo dừng các hoạt động ngoài trời không khẩn cấp khi nhiệt độ cảm nhận đạt 38°C.
Giới chức cũng đang theo dõi nguy cơ thời tiết khắc nghiệt trong mùa thu. Nhiệt độ vùng biển quanh bán đảo Triều Tiên vẫn cao bất thường, trong khi các chuyên gia dự báo tây bắc Thái Bình Dương có thể xuất hiện nhiều cơn bão mạnh hơn thông thường.
Nhật Bản chuẩn bị đối phó nắng nóng và bãoNhật Bản cũng chuẩn bị ứng phó nguy cơ xuất hiện những cơn bão mạnh, trong bối cảnh El Niño kết hợp với tình trạng Trái đất nóng lên do con người gây ra.
Trong giai đoạn El Niño 2023-2024, nhiều khu vực của Nhật Bản trải qua nhiệt độ và độ ẩm cao kỷ lục. Tháng 7 vừa qua, nước này ghi nhận ngày “nóng khắc nghiệt” đầu tiên, hay kokushobi, thuật ngữ được đưa vào sử dụng từ tháng 4 để chỉ những ngày nhiệt độ vượt 40°C.
Khi mùa hè kết thúc, chính quyền Nhật Bản khuyến cáo người dân tuân thủ cảnh báo sơ tán, dự trữ thực phẩm và nước uống, đồng thời cố định hoặc đưa vào trong nhà những vật dụng có thể bị cuốn bay khi bão đổ bộ.
Trong tháng này, Bộ Cơ sở hạ tầng Nhật Bản cho biết đã xác định một số hầm chui có nguy cơ cao trên các tuyến quốc lộ để chủ động đóng cửa khi mưa lớn. Động thái được đưa ra sau khi hai người lái xe bị mắc kẹt và thiệt mạng do đuối nước trong một trận mưa kỷ lục tại tỉnh Chiba, phía đông Tokyo, hồi tháng trước.
Nguồn: Báo Nông nghiệp và Môi trường
