Biến dữ liệu thời tiết thành những khuyến nghị trúng đích

Xây dựng những "trạm khí tượng của riêng bạn"

Chia sẻ tại Hội thảo “Công nghệ mới trong dự báo và cảnh báo sớm thiên tai” do Báo Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Cục Khí tượng Thủy văn và Quỹ Cộng đồng phòng tránh thiên tai tổ chức ngày 18/3, bà Quách Minh Ngọc, Trưởng Đại diện Văn phòng Weathernews Inc. tại Hà Nội, cho biết trong nhiều năm làm việc tại Việt Nam, điều bà trăn trở nhất không chỉ là câu chuyện công nghệ mà phải làm sao để những thông tin dự báo, cảnh báo sớm thực sự trở thành “hành động kịp thời” của người dân và doanh nghiệp trước thiên tai.

Hội thảo “Công nghệ mới trong dự báo và cảnh báo sớm thiên tai” do Báo Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Cục Khí tượng Thủy văn và Quỹ Cộng đồng phòng tránh thiên tai tổ chức ngày 18/3. Ảnh: Trung Hiếu.

Theo bà Quách Minh Ngọc, Weathernews Inc. là doanh nghiệp khí tượng tư nhân lớn nhất thế giới có trụ sở tại Nhật Bản. Không đơn thuần cung cấp các bản tin dự báo, điều mà Weathernews theo đuổi là một cách tiếp cận khác. Đó là biến dữ liệu thời tiết thành những khuyến nghị cụ thể, phù hợp với từng đối tượng, từ cơ quan quản lý, doanh nghiệp đến từng người dân.

“Nếu các cơ quan khí tượng quốc gia đóng vai trò là ‘trạm khí tượng của mọi người’ thì Weathernews mong muốn trở thành ‘trạm khí tượng của riêng bạn’, nơi thông tin không chỉ được phát đi mà còn được phản hồi, điều chỉnh để sát với thực tế”, bà Ngọc chia sẻ.

Tại Việt Nam, mối quan hệ hợp tác giữa Weathernews và Cục Khí tượng Thủy văn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đã được xây dựng từ năm 2015 và ngày càng đi vào chiều sâu. Đặc biệt từ năm 2025, các công nghệ dự báo thời tiết ứng dụng trí tuệ nhân tạo bắt đầu được đưa vào chia sẻ và thử nghiệm. Theo bà Ngọc, đây không phải là sự thay thế mà là sự bổ sung cần thiết, giúp tăng thêm một “lớp tham khảo” có độ chính xác cao cho hệ thống dự báo quốc gia.

Bà Quách Minh Ngọc chia sẻ về công nghệ tiên tiến của Weathernews Inc. áp dụng trong phòng chống thiên tai và cảnh báo sớm tại Việt Nam. Ảnh: Trung Hiếu.

Bà Ngọc cho biết thêm, trong các đợt thử nghiệm gần đây, hệ thống có thể đưa ra hàng trăm cảnh báo mưa mỗi tháng với độ chính xác trung bình trên 80% và thời gian cảnh báo sớm trước khoảng 40 phút.

“Khoảng thời gian không dài nhưng trong nhiều tình huống, chỉ cần sớm hơn vài chục phút cũng đủ để chính quyền và người dân ra quyết định hợp ký, kịp thời, giảm thiểu đáng kể thiệt hại”, Trưởng Đại diện Văn phòng Weathernews Inc. tại Hà Nội bày tỏ.

3 yếu tố cốt lõi

Từ những kết quả bước đầu đó, Weathernews không chỉ dừng lại ở việc cung cấp công nghệ dự báo mà hướng tới xây dựng một hệ sinh thái toàn diện cho phòng chống thiên tai tại Việt Nam. Trong đó, bà Ngọc nhấn mạnh 3 yếu tố cốt lõi phải đi cùng nhau: dữ liệu, công nghệ và con người.

Trước hết là dữ liệu. Theo bà Ngọc, muốn dự báo chính xác phải có đủ dữ liệu đầu vào, đặc biệt là tại những khu vực hiện vẫn còn “vùng trắng” về quan trắc. Đề xuất triển khai mạng lưới khoảng 1.000 cảm biến khí tượng IoT không chỉ nhằm lấp đầy khoảng trống này mà còn tạo ra dòng dữ liệu liên tục theo thời gian thực, vốn là nền tảng bắt buộc để các mô hình AI có thể phát huy hiệu quả.

Tiếp đến là công nghệ dự báo. Các mô hình AI thế hệ mới mà Weathernews đang phát triển có khả năng dự báo với độ phân giải rất cao, tới từng khu vực nhỏ, cập nhật liên tục chỉ trong vài phút. Điều này đặc biệt quan trọng với các hiện tượng thời tiết cực đoan mang tính cục bộ như mưa lớn, ngập úng, vốn ngày càng khó lường trong bối cảnh biến đổi khí hậu.

Điều Weathernews theo đuổi là biến dữ liệu thời tiết thành những khuyến nghị cụ thể, phù hợp với từng đối tượng, từ cơ quan quản lý, doanh nghiệp đến từng người dân. Ảnh: Weathernews.

Nhưng theo bà Quách Minh Ngọc, yếu tố quan trọng nhất vẫn là con người: “Công nghệ sẽ không có ý nghĩa nếu người sử dụng không hiểu và không làm chủ được nó. Vì vậy, trong mọi đề xuất hợp tác, Weathernews đều đặt trọng tâm vào đào tạo, chuyển giao, để phía Việt Nam có thể chủ động vận hành, phát triển hệ thống, thay vì phụ thuộc vào một ‘hộp đen’ công nghệ.”

Từ góc nhìn của mình, bà Ngọc cho rằng Việt Nam đang đứng trước một cơ hội lớn để chuyển từ cách tiếp cận “đầu tư thiết bị” sang xây dựng một “hệ điều hành chống chịu”, nơi hệ thống phòng chống thiên tai được vận hành liên tục, luôn được cập nhật bằng dữ liệu mới, công nghệ mới và kinh nghiệm thực tiễn. Đây cũng là cách để thích ứng với một thế giới mà rủi ro khí hậu ngày càng gia tăng và biến động nhanh hơn trước.

Đọc bài viết gốc tại đây

Nguồn: Báo Nông nghiệp và Môi trường