Theo EUDR, mọi sản phẩm gỗ đưa vào thị trường EU phải chứng minh không gây mất rừng và suy thoái rừng sau ngày 31/12/2020. Một trong những thông tin bắt buộc là tọa độ địa lý của lô khai thác, được xác định bằng kinh độ và vĩ độ theo hệ quy chiếu WGS84, với tối thiểu 6 chữ số thập phân.
Hướng dẫn của Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm, vì thế, phân biệt rõ yêu cầu theo quy mô lô khai thác. Với lô từ 4 ha trở lên, chủ rừng phải thu thập tọa độ các điểm góc tạo thành đường đa giác (polygons) thể hiện đầy đủ ranh giới lô đất. Nhưng với lô dưới 4 ha, chỉ cần cung cấp tọa độ của 1 điểm nằm trong lô, ưu tiên vị trí gần trung tâm.
Văn bản cũng hướng dẫn chủ rừng xác định vị trí lô rừng bằng Google Maps hoặc Google Earth. Ảnh: Cục LNKL.
Cục đồng thời khuyến nghị, trong trường hợp có điều kiện, nên thu thập tọa độ đa giác ngay cả với lô nhỏ để tăng mức độ chi tiết của hồ sơ, nhưng đây không phải yêu cầu bắt buộc.
Tọa độ địa lý là một thành phần trong bộ hồ sơ chứng minh tuân thủ EUDR, bên cạnh giấy tờ về quyền sử dụng đất hợp pháp, hồ sơ khai thác, bảng kê lâm sản và cam kết tuân thủ của các chủ thể trong chuỗi cung ứng. Việc chỉ cung cấp tọa độ không thay thế các nghĩa vụ pháp lý khác của chủ rừng.
Văn bản cũng nêu rõ, thiếu thông tin tọa độ hợp lệ đồng nghĩa hồ sơ không đủ cơ sở để nhà nhập khẩu EU kết luận mức “rủi ro không đáng kể”. Trong trường hợp đó, lô hàng không được phép đưa vào thị trường EU.
Quy định về tọa độ áp dụng thống nhất cho gỗ rừng trồng, gỗ cao su khai thác lấy gỗ và các loại gỗ khác thuộc phạm vi EUDR. Riêng với gỗ cao su, hồ sơ cần bổ sung thông tin về năm trồng, năm khai thác và hồ sơ thanh lý vườn cây, kèm tọa độ lô khai thác.
EUDR sẽ chính thức áp dụng từ ngày 30/12/2026 đối với doanh nghiệp lớn và vừa nhập khẩu vào EU, và từ 30/6/2027 đối với doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ.
Bên cạnh các yêu cầu về tọa độ địa lý, được xem là điều kiện kỹ thuật bắt buộc trong hệ thống truy xuất nguồn gốc theo quy định này, Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm cũng nêu rõ trách nhiệm của các chủ thể trong chuỗi cung gỗ và hành động tương ứng.
Theo đó, chủ rừng là bên chịu trách nhiệm đầu nguồn. Chủ rừng phải xác lập ranh giới và tọa độ địa lý của từng lô khai thác, chứng minh quyền sử dụng đất hợp pháp và cung cấp hồ sơ khai thác theo quy định.
Tổ chức, cá nhân khai thác gỗ có trách nhiệm xây dựng phương án khai thác gắn với tọa độ địa lý, thực hiện khai thác đúng phương án được phê duyệt, đo đếm và kê khai đầy đủ khối lượng gỗ khai thác. Sau khai thác, toàn bộ hồ sơ phải được bàn giao cho bên mua, bao gồm phương án khai thác, bảng kê lâm sản và các giấy tờ pháp lý liên quan, bảo đảm khả năng truy xuất nguồn gốc theo từng lô.
Xưởng xẻ và cơ sở sơ chế chỉ được tiếp nhận các lô gỗ có hồ sơ nguồn gốc hợp lệ. Các cơ sở này phải quản lý nhập, xuất nguyên liệu theo từng lô, duy trì hệ thống truy xuất nội bộ và bảo đảm không pha trộn nguyên liệu có rủi ro với các lô gỗ đáp ứng yêu cầu EUDR. Khi chuyển giao sản phẩm, toàn bộ hồ sơ nguồn gốc phải được chuyển tiếp đầy đủ cho bên mua kế tiếp.
Doanh nghiệp và thương lái thu mua đóng vai trò trung gian, có trách nhiệm sàng lọc nhà cung cấp, chỉ thu mua gỗ có hồ sơ đầy đủ, hợp pháp và gắn với tọa độ lô khai thác. Quá trình gom lô phải bảo đảm giữ nguyên vẹn hồ sơ đi kèm từng lô hàng và bàn giao đầy đủ cho cơ sở chế biến hoặc doanh nghiệp xuất khẩu, kèm cam kết tuân thủ EUDR.
Doanh nghiệp chế biến gỗ phải thiết lập hệ thống truy xuất nguồn gốc nội bộ, bảo đảm toàn bộ nguyên liệu sử dụng trong sản xuất có thể truy xuất ngược về lô khai thác. Doanh nghiệp chỉ được sử dụng nguyên liệu đáp ứng yêu cầu EUDR và phải đánh giá, loại trừ các lô nguyên liệu có rủi ro. Với gỗ nhập khẩu, doanh nghiệp phải thu thập thêm thông tin tọa độ lô khai thác từ nước xuất xứ và quản lý riêng biệt từng lô.
Doanh nghiệp xuất khẩu là bên tổng hợp và chuyển giao toàn bộ hồ sơ nguồn gốc cho nhà nhập khẩu EU. Doanh nghiệp xuất khẩu không trực tiếp nộp tuyên bố thẩm định (DDS), nhưng có trách nhiệm đánh giá rủi ro nội bộ, bảo đảm hồ sơ cung cấp đạt mức “rủi ro không đáng kể”. Toàn bộ hồ sơ liên quan phải được lưu trữ tối thiểu 5 năm để phục vụ việc xác minh khi có yêu cầu từ đối tác EU hoặc cơ quan có thẩm quyền
Việt Nam được EU phân loại là “quốc gia rủi ro thấp” trong khuôn khổ EUDR, theo danh sách rủi ro do Ủy ban châu Âu (EC) ban hành vào tháng 5/2025, dựa trên đánh giá xu hướng mất rừng, khuôn khổ pháp lý và thực thi tại nước xuất xứ. Với quốc gia được xếp “rủi ro thấp”, cơ quan chức năng EU chỉ tiến hành kiểm tra hậu kiểm trên khoảng 1% lô hàng hoặc doanh nghiệp xuất khẩu.
Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm cũng lưu ý doanh nghiệp, rằng nghĩa vụ nộp Tuyên bố thẩm định (DDS) thuộc về nhà nhập khẩu tại EU, không phải tổ chức, cá nhân Việt Nam.
Đọc bài viết gốc tại đây
Nguồn: Báo Nông nghiệp và Môi trường
